Yaşa, eğitime ve yaşam yerine göre değişen diyetlerin çevresel yükleri: Tek ortalama varsayımı sorgulanıyor

Günlük beslenmenin iklim, su ve toprak üzerindeki etkilerini hesaplamaya yarayan “ayak izi” yaklaşımları, çoğu zaman ülke düzeyinde toplanmış ortalamaları kullanıyor. Ancak yeni bir küresel analiz, bu tek sayı yaklaşımının gerçeği fazlasıyla sadeleştirdiğini öne sürüyor. Araştırmacılar, gıdaya bağlı iklim, su ve arazi yüklerinin; bireylerin yaşı, eğitim düzeyi, cinsiyeti ve yaşadıkları coğrafi yer gibi sosyo-demografik özelliklerine göre belirgin biçimde farklılaştığını bildiriyor.

Çalışmanın dikkat çektiği temel nokta, diyet dönüşümünün iklim hedefleriyle uyumlu biçimde planlanmasına ilişkin tartışmalarda sıkça kullanılan “ortalama üzerinden modelleme” varsayımının, farklı topluluklarda aynı sonuçları doğurmayabileceği. Çünkü mevcut birçok ayak izi modeli, çoğunlukla ulusal ya da toplam düzeyde verilerle çalıştığı için, insanların tüketim örüntülerindeki ve bu tüketimin tedarik zincirlerine yansıma biçimindeki değişkenliği yakalamakta sınırlı kalıyor. Bu da özellikle kırsal- kentsel yaşam, beslenme tercihleri ve eğitim gibi faktörlerin çevresel etkileri nasıl değiştirebileceğini görünmezleştirebiliyor.

Bu boşluğu kapatmak için ekip, bireysel düzeydeki gıda alımı ile tedarik zinciri verilerini birleştiren küresel olarak uyumlu bir modelleme çerçevesi geliştirdi. Çalışma kapsamında, diyetle ilişkili sera gazı emisyonları, su ayak izi ve arazi ayak izi hesaplanırken, aynı zamanda beslenme kalitesi de izleniyor. Beslenme kalitesi ölçümü için ise kaloriyi tek başına merkeze almayan; sağlıklılık boyutunu yansıtmaya odaklanan Alternative Healthy Eating Index (AHEI) kullanıldı. Böylece “aynı kalori, farklı kalite” gibi durumların çevresel sonuçlarla nasıl kesişebileceği daha görünür hale getirilmeye çalışıldı.