Yaşlılarda Kenevir Kullanımı Neden Hekimlerle Neredeyse Hiç Konuşulmuyor?

Rutgers Health araştırmacılarının yürüttüğü kapsamlı analiz, 65 yaş üstü yetişkinlerde kenevir kullanımı ile sağlık profesyonelleri arasındaki iletişimde dikkat çekici bir boşluk olduğunu ortaya koydu. 2026 yılının Ağustos sayısında American Journal of Preventive Medicine dergisinde yayımlanması planlanan çalışma, kenevir kullandığını bildiren yaşlıların yüzde 20’sinden azının bu kullanımı doktorlarıyla konuştuğunu gösterdi. Bulgular, yaşlanmayla birlikte artan kronik hastalık yükü ve çoklu ilaç kullanımı düşünüldüğünde, klinik açıdan önemli bir eksikliğe işaret ediyor.

Çalışma, 2021-2023 yılları arasında toplanmış ve ulusal düzeyde temsil gücüne sahip 14 binden fazla yaşlı yetişkin verisini kullandı. Araştırmanın ana amacı, yaşlı yetişkinler arasında kenevir ve diğer madde kullanımı için yapılan taramaların sıklığını ve hasta-hekim görüşmelerinin ne kadar yaygın olduğunu ölçmekti. Sonuçlara göre, yaşlıların yaklaşık üçte biri son bir yıl içinde kenevir veya başka madde kullanımı açısından taranmıştı. Ancak kenevir kullandığını belirten ve bu kullanımın ister keyif amaçlı ister tıbbi amaçlı olduğunu söyleyen katılımcılar arasında, sağlık uzmanlarıyla doğrudan konuşanların oranı çok daha düşüktü.

Bu durum, kenevir kullanımının yaşlı nüfusta giderek daha görünür hale geldiği bir dönemde özellikle önem kazanıyor. Bazı yaşlı yetişkinler keneviri ağrı, uyku sorunları veya diğer rahatsızlıklar için kullanırken, bir kısmı da rekreasyonel amaçlarla tüketiyor. Ancak kullanım nedeni ne olursa olsun, bu bilgi çoğu zaman muayene sırasında gündeme gelmiyor. Araştırmacılara göre bu iletişimsizlik, sağlık çalışanlarının hastalarının kullandığı maddeleri tam olarak değerlendirmesini zorlaştırıyor.

Yaşlılarda bu boşluğun sonuçları genç yetişkinlere kıyasla daha belirgin olabilir. İleri yaş, kronik hastalıkların artması, birden fazla ilacın aynı anda kullanılması ve vücudun ilaçlara verdiği yanıtın değişmesi gibi etkenlerle birlikte geliyor. Bu nedenle kenevir kullanımı, özellikle reçeteli ilaçlarla etkileşim olasılığı açısından dikkate alınması gereken bir unsur haline geliyor. Çalışmanın işaret ettiği temel risklerden biri de, hastanın kenevir kullanımını paylaşmaması halinde hekimlerin olası yan etkileri, etkileşimleri veya beklenmedik klinik durumları önceden tahmin etmekte zorlanabilmesi.

Tarama yapılması ile gerçek klinik görüşme arasında görülen fark da dikkat çekici. Araştırmaya göre, yaşlı yetişkinlerin yaklaşık üçte biri son bir yılda kenevir ya da başka madde kullanımı açısından sorgulanmış olsa da, kenevir kullanan bireylerin çok daha küçük bir bölümü bu konuyu sağlık profesyonelleriyle ayrıntılı biçimde ele aldı. Bu bulgu, yalnızca “sormak” ile “konuşmak” arasındaki farkı da görünür kılıyor. Uzmanlar açısından yalnızca standart tarama sorusu yöneltmek yeterli olmayabilir; hastanın yanıtını açıklayabileceği, kullanım sıklığını, ürün tipini ve eşlik eden ilaçları paylaşabileceği güvenli bir iletişim ortamı oluşturmak da gerekiyor.

Çalışmanın yazarlarından Pia Mauro’nun adı araştırma özetinde yer alırken, çalışmanın genel çerçevesi yaşlı sağlığı alanında uzun süredir bilinen bir sorunu yeniden gündeme taşıyor: Hastalar, özellikle yasal statüsü eyaletten eyalete değişebilen ya da kişisel tercih olarak görülebilen maddeleri hekimleriyle paylaşmakta isteksiz davranabiliyor. Bu çekingenlik, mahremiyet kaygısı, yargılanma korkusu ya da kenevirin “zararsız” olduğuna dair yaygın algılarla ilişkili olabilir. Ancak çalışmanın sonuçları, bu sessizliğin klinik açıdan maliyeti olabileceğini düşündürüyor.

Kenevirin yaşlılarda etkileri konusunda bilimsel tablo da tamamen basit değil. Mevcut literatür, etkilerin kullanılan ürüne, THC ve CBD oranlarına, doz sıklığına, tüketim yoluna ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişebildiğini gösteriyor. Özellikle çoklu ilaç kullanımı, kalp-damar hastalıkları, bilişsel kırılganlık veya düşme riski bulunan kişilerde dikkat daha da önemli hale geliyor. Bu nedenle yaşlı hastalarda kenevir kullanımı, rutin ilaç geçmişinin bir parçası olarak ele alınsa bile, doz, zamanlama ve olası yan etkiler gibi ayrıntılar klinik değerlendirme için belirleyici olabilir.

Rutgers Health çalışması, doğrudan kenevirin yarar ya da zararını test etmese de, yaşlı nüfusta sağlık hizmeti iletişiminin ne kadar eksik kalabildiğini güçlü biçimde ortaya koyuyor. Uzmanlara göre, bu tür bulgular daha geniş kamu sağlığı sorularını da gündeme getiriyor: Yaşlı yetişkinlerde madde kullanımı hakkında nasıl daha açık bir konuşma kültürü oluşturulabilir ve sağlık sistemleri bu görüşmeleri nasıl daha sistematik hale getirebilir? Çalışmanın yanıt vermediği ancak önemini vurguladığı asıl konu tam da bu.

Kenevir kullanımının arttığı bir dönemde, yaşlı yetişkinlerin bunu hekimleriyle paylaşmaması yalnızca bir iletişim boşluğu değil, aynı zamanda güvenli bakım açısından da bir risk olarak değerlendiriliyor. Araştırma, yaşlı hastalarla çalışan klinisyenlerin madde kullanımı taramasını rutinleştirmesi kadar, bu konuşmaları yargılayıcı olmayan ve ayrıntı almaya elverişli bir biçimde yürütmesinin de önemine işaret ediyor. Bulgular, sağlık sisteminin yaşlanan nüfusun gerçek kullanım alışkanlıklarına daha dikkatli yaklaşması gerektiğini gösteren önemli bir uyarı niteliğinde.