Orman Karbonu İçin Kullandığımız Modeller, İklim Kaynaklı Kayıp Riskini Küçümsüyor

İklim değişikliğiyle mücadelede odak uzun süredir fosil yakıt emisyonlarını azaltmaya çevrilmiş durumda. Ancak atmosferdeki karbondioksiti doğal olarak tutan ormanların korunması ve güçlendirilmesi de aynı derecede kritik bir role sahip. Yeni bir çalışma, bu doğal karbon yutaklarına dayalı iklim stratejilerinin önemli bir zayıflığını ortaya koyuyor: Mevcut orman karbon protokolleri, iklim kaynaklı bozulmaların yol açtığı karbon kaybı riskini olduğundan düşük tahmin ediyor.

Nature dergisinde yayımlanan araştırma, ABD’nin bitişik 48 eyaletini kapsayan geniş bir alanda orman karbon kaybı olasılığını ayrıntılı biçimde haritalandırdı. Wu, C., Badgley, G., Goulden, M.L. ve çalışma arkadaşları; orman envanter verilerini, uydu gözlemlerini, bozulma modellemesini ve makine öğrenmesi yöntemlerini birlikte kullanarak, yangın, böcek salgınları ve kuraklık gibi doğal süreçlerin ormanlarda depolanan karbonu nasıl tehdit ettiğini değerlendirdi. Ekip, özellikle “karbon reversali” olarak tanımlanan, daha önce tutulmuş karbonun yeniden atmosfere dönmesi riskine odaklandı.

Çalışmanın bulguları, en azından bugünkü hesaplama yaklaşımlarının, iklim değişikliği ilerledikçe artan kayıp ihtimalini tam olarak yansıtmadığını gösteriyor. Araştırmaya göre, doğal bozulmalar nedeniyle 100 yıllık karbon reversali riski belirgin biçimde yükseliyor. Bu artışın en dikkat çekici olduğu bölgeler arasında Kaliforniya ve Intermountain West yer alıyor. Uzmanlar bu alanları, aşırı sıcaklar, uzun süren kuraklık dönemleri ve değişen yangın rejimleri nedeniyle ekolojik açıdan hassas bölgeler olarak tanımlıyor.

Ormanların iklim sistemindeki rolü, yalnızca ağaçların büyümesiyle sınırlı değil. Sağlıklı bir orman ekosistemi, fotosentez yoluyla karbonu bünyesinde tutar ve bu karbonun bir bölümünü toprağa ve biyokütleye aktarır. Ancak yangınlar, böcek istilaları, kuraklık stresi ve diğer doğal bozulmalar bu depolama kapasitesini tersine çevirebilir. Bilim insanlarının “karbon liability” ya da karbon yükümlülüğü olarak gördüğü bu durum, orman bazlı karbon kredilerinin güvenilirliği açısından kritik önem taşıyor.

Yeni analiz, tam da bu noktada mevcut protokollerin zayıflığını ortaya koyuyor. Orman karbon projelerinde sık kullanılan buffer pool, yani olası kayıpları dengelemek için ayrılan güvenlik havuzu, gelecekteki iklim baskılarını yeterince hesaba katmayabilir. Eğer riskler sistematik olarak düşük belirlenirse, karbon piyasalarında “güvence” olarak ayrılan miktar gerçek tehlikeyi karşılamaya yetmeyebilir. Bu da kağıt üzerinde korunuyor görünen karbonun, gerçekte daha kırılgan olabileceği anlamına geliyor.